Onlar, MODELLEYİCİLER, ÜRETİM planlama uzmanları, MÜHENDİSLER ya da saat ustaları; Rolex’TEKİ onlarca çoklu BECERİ SAHİBİ PROTOTİP ÜRETİCİSİ, YENİ tasarlanmış BİLEŞENLERE ve saatlere ŞEKİL ve İŞLEVLERİNİ kazandıran İLK KİŞİLERDİR. PİYASAYA sürülmeden yıllar önce saatlere hayat VERİRLER.

Tasarım departmanının bir köşesinde yer alan güney cepheli aydınlık ve sade atölye, hayal gücünün kâğıda (veya büyük tablet bilgisayarlara) döküldüğü, ahşap ve deriyle dekore edilmiş lüks ve modern stüdyonun içinde parlıyor. Bir saat kasası ilk defa fiziksel olarak şekillendiriliyor; karmaşık kavisleri ayrıntılı tasarımlardan hareketle özenle elde eğeleniyor. Bu model, başlangıçta pirinç bir levhadan frezelenmiş ve deneyimli modelleme veya tasarım prototipi uzmanlarının becerileri ve eğitimli gözleri sayesinde milimetrenin yüzde birine kadar tamamlanmış tam boy bir modeldir. His ve kararlı bir el her şey demektir. Modelleme uzmanı, ne kadar metalin tıraşlandığını hissetmek için eğesini “dinler”. Bu şekillendirme sanatına ve inceliğe, karmaşık bir mekanik mekanizma üzerinde çalışan saat ustasının titizlik ve teknik hassasiyet duygusu eşlik eder.

FİZİKSEL GERÇEKLİK

Bu aşama, hem kreatif hem de araştırma ve geliştirme süreçlerinin son derece ayrıntılı bir basamağı olan prototip üretiminin ilk aşamasıdır. Genellikle bu estetik prototiplerden iki veya üç tanesi stil tercihlerini iyileştirmek ve konsepti onaylamak için yapılacaktır. Işığın yüzeyler üzerindeki oyununu ve yeni bir şeklin duygusal cazibesini hissetmek için gerçek bir modeli ele almak gibisi yoktur; kağıt veya ekran üzerinde çok parlak olan fikirler gerçek hayatta oldukça sönük kalabilir ve beklenmedik bir sonuç doğurabilir. Dahası, bütünün görsel etkisi, tek başına parçaların görünümünü değiştirebilir ve böylece bu kısımların tasarımı yeniden düşünülür.

Nihayetinde tasarım modeli de oldukça rasyonel ve teknik bir amaca sahiptir. Yeni bir saat yaratmanın bir sonraki aşaması olan işlevsel prototipleri ortaya çıkarmak için, kasanın üç boyutlu ölçümlerini tam olarak kopyalayacak sensöre bir taslak oluşturarak, yaratıcı konsepti fiziksel gerçekliğe dönüştürür.

FİZİKSEL GERÇEKLİK

OTONOM EKİPLER

Prototip üreticileri, detaylı tasarımları, mühendislik kavramlarını ve teknik özellikleri, nihai bir Oyster ve Cellini modelinin gerektirdiği teknik ve görsel kusursuzluğa sahip olan tümüyle işlevsel saatlere ve bileşenlere dönüştürür. Yetenekleri ve kendilerinden beklenen görevler o denli büyüktür ki neredeyse bir saat imalathanesinin tüm üretim becerisi ve kapasitesi birkaç düzine insandan oluşan bir ekipte vücut bulur.  Örneğin tek bir ekip, bir proje kapsamında 20 adede kadar prototip bilezik üretebilir. Geliştirme ve test süreçlerine malzeme sağlamak için bir yılda 500’ü aşkın kasa ve 300’ü aşkın bilezik üretilir. 2015 yılında lansmanı yapılan 50 kadranı oluşturmak için yaklaşık 900 prototip kullanılmıştır.

Saat işçiliği otonom ekipler

Bu devasa çaba sayesinde, “une manufacture dans la manufacture” (üretim içinde üretim) olarak anılan, Rolex içindeki bu özerk saat yapım atölyesinde belirli bir saat veya mekanizmanın piyasaya sürülmesinden yıllar önce, son üründen ayırt edilmesi mümkün olmayan prototipler üretilir. Rolex’te prototip geliştirmek ve üretmek için bir araya getirilen beceriler ve makineler, bazı lüks saat üreticilerinin tüm üretim kapasitelerine rakip olacak düzeydedir.

Üstelik prototip üreticilerinin yaptığı iş, ısmarlama saatçilikte bir pièce unique’in (benzersiz ürün) yaratımına benzer bir iştir ve bundan daha az zahmetsiz de değildir. Ham maddeden yola çıkarak tümüyle işlevsel ve estetik kurallara uygun, hatta mekanizmanın minik parçaları üstündeki süslemelere ve modeline göre değerli taşlara kadar tamamlanmış, tek seferlik üretilen bir saat veya bir düzine saatten oluşan küçük bir seri yaratırlar.

Saat işçiliği analiz

USTALARIN USTASI

Çoğu prototip üreticisinin mesleklerinde en az on yıllık bir tecrübesi vardır. Bunların bir çoğu, ekipleriyle (tasarım, kasa ve bilezik üretimi, seramik veya mekanik mekanizma) ilintili zanaat ve üretimlerin farklı yönlerinde şaşırtıcı bir dizi uzmanlık becerisi edinmiştir ve kariyerleri boyunca da yeni beceriler edinmeye devam eder.

Bu esneklikleri sayesinde, işlevsel prototipler yaratmak için son üründe kullanılacak değerli metalleri ve diğer malzemeleri kullanarak geniş bir yelpazedeki bileşen tipi ve üretim yöntemi ile çalışabilirler.

Saat işçiliği ustaların ustası

Prototip üreticilerinin zanaatı, bu noktada mühendislik ve mekanikten de payını alır. Bilgisayar kontrollü işleme (CNC), elektro erozyon ile işleme, lazerle kaynaklama, frezeleme, polisaj... Yeni otomatik makineler, elle kontrol edilen tezgâhlarla bir arada çalışır. Prototip atölyelerinde yalnızca büyük ölçekli üretimlerde kullanılan ağır ekipmanlar eksiktir.

Son derece çok yönlü olmalarına karşın, prototip üreticileri bu branşların tümünde birer uzmandır. Hedefleri, belirlenen toleranstan sıfır sapmadır. Bu, mekanizmanın minik parçalarını hazırlayan ve sıklıkla mikronlarla ölçülen bir hassasiyetle çalışanlar için daha da kritiktir. Her prototip üreticisi kendi işinin kalitesini kontrol eder ve sonucun derhâl farkındadır. Birkaç milimetrelik karmaşık dişli çarkların endüstriyel tasarıma olan uygunluğunun kontrolü, mikroskop kullanılarak edinilen iki görüntünün üst üste bindirilmesi ile yapılır. 250 kat büyütülerek incelenen parça yüzeyinin her milimetresi, bilgisayarda yapılan çizime sadık kalındığından emin olmak için incelenir.

Kasa cila

Bir parçanın reddedilmesi oldukça ender rastlanan bir durumdur ve eğer bir sapma varsa, bu sapma küçük ölçekli prototip üretimi ile son ürünün üretim yöntemleri arasındaki çok küçük farklılıkları ve bunların saatin farklı kısımlarının dengesi üzerindeki muhtemel etkisini telafi etmek için bilerek yapılmıştır. Bu ileri görüşlülük, prototip üreticisinden beklenen bir diğer niteliktir.

Saatler üzerinde çalışmaya seneler öncesinden başlayan prototip üreticileri genellikle patentli bir yeni bileşen üreten veya yeni bir teknolojiyi uygulayan ilk kişilerdir. Bunu başarılı bir biçimde gerçekleştirmenin yollarını bulmak prototip üreticilerin görevlerindendir. Talepleri nadiren karşılıksız bırakılır ve tam üretime geçişin önünde engel teşkil edebilecek her şeyi bildirmeleri teşvik edilir. İşlerinin temelinde titizlik, kesinlik ve yöntemin yanı sıra doğaçlama becerisi de vardır.

Yakın analiz

Örneğin yeni bir bileşen veya rötuş ortaya çıkarabilmek için yeni aletler yaratma veya standart bir makineyi uyarlama becerisine sahiptirler.

Gitgide artan estetik gereksinimler, daha karmaşık mekanik saatler, daha talepkâr performans ve dayanıklılık kriterleri ile prototiplerin ve prototip üreticilerin önemi, geçtiğimiz yıllarda devamlı artmıştır. Aynı şey bu elzem etkinliği destekleyen teknoloji için de geçerlidir. Bağımsız bileşenlerin yanı sıra saatin tümünün veya mekanizmanın görünüm ve teknik performansının, bilgisayar simülasyonlarıyla daha önce hiç olmadığı bir seviyede incelenip test edilebiliyor olmasına karşın, prototip yaratımı hâlâ çok önemlidir. Ancak teknolojinin ve prototip yaratım kapasitesinin ilerleyişi, bir zamanlar hayal edilemeyecek inovasyonları uygulanabilir hâle getirmiştir.

Dikkatlı finisaj

ZAMANININ YILLARCA ÖTESİNDE

Yeni Chronergy eşapmanının ilk prototipleri, yeni mekanizmanın Rolex Day-Date 40 modelindeki kalibre 3255 için piyasaya sürülüşünden yaklaşık on yıl önce yapıldı. Kalibre 3255 bir bütün olarak lansmanından yaklaşık altı yıl önce fiziksel olarak şekil almaya başladı. Chronergy gibi bireysel sistemler prototip olarak test edildikten sonra, yalnızca bir yıllık bir sürede yaklaşık 10 mekanizma prototipi yaratıldı.

saat işçiliği zamanının yıllarca ötesinde

Buna karşın prototip atölyelerinin 2012 yılında sıfırdan yarattığı deneysel Rolex Deepsea Challenge, bir aydan kısa süren ve tam anlamıyla zamana karşı verilen bir mücadelenin ürünüydü. Doğaçlamaya açık da olsa aslında son derece hesaplı olan çalışmaları, tamamlandıktan birkaç hafta sonra benzersiz bir gerçek hayat testine tabi tutuldu; yaptıkları saatler James Cameron’ın DEEPSEA CHALLENGER denizaltısıyla okyanusların en derin noktasına başarılı bir iniş yaptı. Ne bakımdan ele alınırsa alınsın, saatçilikte başarı, böylesi bir prototip üretme kapasitesi olmaksızın mümkün olmazdı.

Saat işçiliği prototip üretme

Yine de bu becerilerin açıkça sergilenmesi nadir rastlanan bir durumdur. Prototip üretimi doğası gereği gizlilik içinde yürütülen ve daima böyle kalacak bir iştir. Prototip üreticileri, kendilerinden istenen her bir parçayı üretmenin gururunu kendi içlerinde yaşarlar. Ancak bazılarının kolunda yıllar önce geliştirmeye katkıda bulundukları bir Rolex saat görülebilir. Tıpkı gülümseyen kullanıcıları tarafından hayata geçirilmiş birkaç yenilikçi küçük bileşen içeren bu Yacht-Master II gibi.

Saat işçiliği kadran finisajı

BU SAYFAYI PAYLAŞ