Ze zijn modelmaker, productieplanner, ingenieur of horlogemaker. Het zijn deze veelzijdige product­ontwikkelaars die bij Rolex als eerste vorm en functie geven aan de pas ontworpen componenten en uurwerken. Met de grootste geheimhouding brengen zij de horloges, jaren voordat ze op de markt worden gebracht, tot leven.

In een hoekje op de ontwerpafdeling onderscheidt een eenvoudige, lichtovergoten werkplaats zich van de vrij luxueuze omgeving vol hout en leer van de moderne studio, waar de ideeën op papier worden gezet, of op grote tabletcomputers worden getekend. Een nieuwe horlogekast krijgt hier voor het eerst fysiek gestalte. De complexe vormen worden nauwkeurig met de hand bijgeschaafd volgens de gedetailleerde ontwerpen. Dit is een model op ware grootte. Het is gemaakt uit een stuk koper en perfect afgewerkt tot op de honderdste millimeter dankzij de vaardigheden en het geoefende oog van de ervaren model- of prototypemaker. Een fijn gevoel en een vaste hand zijn hier essentieel. De modelmaker “luistert” zelfs naar zijn of haar vijl om te kunnen waarnemen hoeveel metaal wordt afgeschaafd. Deze beeldhouwkunst en de finesse worden vergezeld door uiterste nauwkeurigheid en een gevoel voor technische precisie die passen bij de rol van een meesterhorlogemaker die werkt aan een ingewikkeld mechanisch uurwerk.

Materiële realisatie

Dit is de eerste stap bij het maken van een prototype. Het is een zorgvuldig geplande fase van creatieve processen, onderzoek en ontwikkeling. Over het algemeen worden er twee of drie van deze prototypes gemaakt om de vormgevingskeuzes vervolgens te verfijnen en het concept te valideren. Er gaat niets boven het echte werk om het lichtspel op het materiaal en de emotionele aantrekkingskracht van een nieuwe vorm waar te nemen. Prachtige ideeën op papier of op het scherm kunnen saaier in het echt blijken te zijn en daardoor een nieuwe draai krijgen. De visuele impact van het geheel kan bovendien het uiterlijk van de afzonderlijke gedeeltes veranderen, die dan dienovereenkomstig moeten worden gewijzigd.

Het ontwerpmodel heeft ook een rationeel en technisch doel. Nadat het creatieve concept een echt object is geworden, gebruikt de sensoreenheid het als mal om de exacte 3D-afmetingen te herproduceren van de kast voor de functionele prototypes, de volgende stap bij het creëren van een nieuw horloge.

Materiële realisatie

Autonome teams

Prototypemakers transformeren een gedetailleerd ontwerp en technische concepten en specificaties in volledig functionerende uurwerken of onderdelen die de veeleisende precisie en afwerking hebben die ook vereist zijn voor de uiteindelijke Oyster- en Cellini-modellen. De vakbekwaamheid van het team, dat slechts uit enkele tientallen personen bestaat, en de eisen die aan de medewerkers worden gesteld, zijn zo dat deze groep beschikt over bijna dezelfde vaardigheden en capaciteiten als een horlogefabrikant.  Zo kan een enkel team wel 20 prototypes van een horlogeband voor één project maken. In een jaar kunnen meer dan 500 kasten en 300 banden worden geproduceerd voor het ontwikkelingsproces en de testfase. Bijna 900 prototype­wijzerplaten waren nodig om uiteindelijk tot de meer dan 50 wijzerplaten te komen die in 2015 werden geïntroduceerd.

Horlogevakmanschap autonome teams

Dankzij deze harmonieuze inzet worden prototypes geproduceerd die niet te onderscheiden zijn van het uiteindelijke product en die al jaren vóór een bepaald horloge of uurwerk op de markt komt, ontwikkeld zijn. Ze worden vervaardigd door de afdeling die bekend staat als “une manufacture dans la manufacture” – een autonome horlogefabriek binnen Rolex. De vaardigheden en machines die worden gebruikt bij de ontwikkeling en bouw van de prototypes bij Rolex, kunnen wedijveren met de volledige productiecapaciteit van sommige high-end horlogemakers.

Het werk van prototypemakers is bovendien vergelijkbaar met die van hen die een pièce unique maken in de haute horlogerie en is niet minder veeleisend. Uit grondstoffen creëren zij een volledig functionerend en esthetisch gepolijst uniek horloge, of een kleine serie van een tiental horloges, waarbij zij zelfs letten op de decoratie van kleine onderdelen van het uurwerk en de onderdelen voor het zetten van edelstenen.

Horlogevakmanschap analyses

Allrounders

De meeste prototypemakers hebben minstens tien jaar ervaring in hun vakgebied. Velen hebben met hun team een verbazingwekkende hoeveelheid specialistische vaardigheden opgedaan in verschillende aspecten van het vak en de productie (ontwerp, kast- en bandproductie, keramiek of het mechanische uurwerk). Velen blijven doorleren gedurende hun loopbaan als prototypemaker.

Dankzij deze flexibiliteit kunnen zij werken met vele onderdelen en productiemethodes en gebruiken zij voor het maken van de functionele prototypes dezelfde waardevolle metalen en andere materialen die worden gebruikt in het eindproduct.

Horlogevakmanschap de beste op alle vakgebieden

Hier komt het technische en mechanische vakmanschap van de prototypemakers naar voren. Computergecontroleerde (CNC) machines, EDM-machines, verfijnd laserlassen, kartelen, polijsten; de nieuwste geautomatiseerde machines worden samen met meer traditionele handmatig bediende draaibanken ingezet. Alleen voor de grootste apparatuur voor grootschalige productie is geen plaats in de werkplaatsen voor prototypes.

Ondanks hun enorme veelzijdigheid zijn de prototypemakers meesters in al hun vakgebieden: zij willen nul afwijking op de gestelde toegestane afwijking. Dit is nog belangrijker voor de makers van de kleine onderdelen van het uurwerk, waar vaak tot op de micron nauwkeurig moet worden gemeten. Elke prototypemaker controleert de kwaliteit van zijn eigen werk en is zich direct bewust van het resultaat. Complexe en een paar millimeter grote tandwielen kunnen worden vergeleken met het originele industriële ontwerp door de afbeeldingen van de twee over elkaar te leggen onder een microscoop. Elke millimeter van het oppervlak van het onderdeel, 250 keer vergroot, wordt nauwkeurig bekeken om er zeker van te zijn dat het precies overeenkomt met de computerondersteunde tekening.

Kast polijsten

Het is heel zeldzaam dat iets wordt afgewezen en als er een afwijking is, dan is dat vaak opzettelijk gedaan. Zo worden de oneindig kleine verschillen tussen de kleinschalige prototypefabricatie en de uiteindelijke productiemethodes alsmede hun invloed op de balans tussen de verschillende onderdelen in het horloge gecompenseerd. De gave om vooruit te kunnen zien is een andere kwaliteit die wordt gevraagd van prototypemakers.

Door jaren van tevoren aan horloges te werken, zijn de prototypemakers vaak de eerste die een gepatenteerd nieuw onderdeel maken of een nieuwe techniek toepassen. Het is hun werk om manieren te vinden om dit te doen slagen. Vaak zullen ze het zelf al aangeven, maar ze worden ook aangespoord mogelijke problemen bij de productie te signaleren. Net zoals nauwkeurigheid, precisie en regelmaat is een groot improvisatievermogen van essentieel belang voor het werk.

Nauwkeurige analyse

Ze zijn in staat nieuw gereedschap te maken of een standaardmachine aan te passen om bijvoorbeeld een nieuw onderdeel of nieuwe afwerking te maken.

Met steeds hogere esthetische eisen, complexere mechanische horloges en strengere prestatie- en duurzaam­heids­critera is het belang van prototypes en hun makers met de jaren gestaag toegenomen. En dus moet de technologie deze vitale activiteit ondersteunen. Hoewel het uiterlijk en de technische prestaties van zowel de afzonderlijke onderdelen als het geheel, inclusief het uurwerk, in detail kunnen worden nagekeken en getest door computer­simulaties op hoog niveau, blijft het maken van prototypes onontbeerlijk. Maar de groei van de technologie en prototype­capaciteit hebben innovaties mogelijk gemaakt die ooit niet meer dan een hersenspinsel waren.

Zorgvuldige afwering

De tijd ver vooruit

De eerste prototypes van het nieuwe Chronergy-echappement bestonden al zo’n tien jaar voordat het nieuwe mechanisme werd geïntroduceerd voor het kaliber 3255 van de Rolex Day-Date 40. Kaliber 3255 in zijn geheel kreeg ongeveer zes jaar voor zijn introductie al fysiek vorm. Er werden ongeveer 10 prototypes van het uurwerk gemaakt in één jaar, nadat individuele systemen zoals het Chronergy-echappement als prototype waren getest.

Horlogevakmanschap – de tijd ver vooruit

Daarentegen lukte het de prototype-ateliers om in minder dan een maand de compleet nieuwe en experimentele Rolex Deepsea Challenge in 2012 te bouwen door bijna dag en nacht door te werken. Hun geïmproviseerde, maar wel precies uitgekiende werk werd enkele weken voor de voltooiing onder reële omstandigheden getest: het horloge dat zij hadden gemaakt dook succesvol naar het diepste punt in de oceaan aan de buitenkant van de DEEPSEA CHALLENGER-onderzeeër van James Cameron. Dit horloge zou nooit kunnen zijn gemaakt zonder deze capaciteiten voor het maken van prototypes.

Horlogevakmanschap prototypes maken

Het publiekelijk tonen van vaardigheden is echter zeldzaam. Het maken van prototypes is van nature gehuld in geheimhouding, en dat zal ook zo blijven. Prototypemakers kunnen alleen stilletjes trots zijn op het vervaardigen van elk onderdeel dat hen wordt gevraagd. Maar een aantal van hen draagt misschien een Rolex-horloge waar zij enkele jaren geleden aan de ontwikkeling een bijdrage hebben geleverd. Het kan een Yacht-Master II om de pols zijn, die een aantal innovatieve kleine onderdelen bevat die tot leven zijn gebracht door de glimlachende drager.

Horlogevakmanschap Yacht-Master II

Deze pagina delen